Dordrecht trekt een Rode Lijn
29 juni 2025 in het centrum van Dordrecht
Op zondag 29 juni was het zo ver: Dordrecht trok een Rode Lijn! De Ambassade van Vrede had achter de schermen hard meegewerkt aan de totstandkoming, bijvoorbeeld door het produceren van de flyers en de posters; het coördineren en uitvoeren van de verspreiding; het aanspreken van het netwerk; het regelen van spreektijd op lokale media; het aanbieden van ruimte op de website; het mede samenstellen van het podiumprogramma; het regelen van het podium zelf tot aan het zorgen dat er een geïmproviseerd trappetje was om het podium op te komen.
De actie Rode Lijn Dordrecht was een overweldigend succes. De schattingen van het aantal deelnemers lopen uiteen van 3000 tot zelfs over de 5000! Het is waarschijnlijk zelfs de grootste demonstratie ooit in Dordrecht gehouden. En dat uit pure solidariteit met een volk 4000 kilometer hier vandaan.
De meeste mensen deugen; dat blijkt maar weer eens.
Activisme versus verbinding
Toch heeft deze actie de Ambassade van Vrede Dordrecht aan het denken gezet. In onze missie staat dat we de dialoog willen stimuleren. Maar als wij verbindend willen zijn, kunnen wij het ons misschien niet veroorloven om tegelijkertijd al te activistisch te zijn. Activisten komen immers vaak op voor (door hen ervaren) onrecht, lang voordat anderen dat als dusdanig herkennen. (…en soms dwalen ze daarin. Risico van het vak… 😉
Maar verbinders kunnen het zich eigenlijk niet veroorloven om (vroegtijdig) stelling te nemen.
Deze interne discussie is nog niet uitgekristalliseerd, maar als je soms verbaasd bent dat de PAX Ambassade van Vrede Dordrecht niet op ieder thema even zichtbaar is, dan heeft dat wellicht hiermee te maken. We informeren en faciliteren het maatschappelijke debat, maar zijn terughoudend in het zelf stelling nemen als Ambassade van Vrede.
“Niets doen is geen optie” is het motto van de PAX Vredesweek 2025, maar wàt je dan precies doet; dat kun je voor jezelf bepalen.
Keti Koti lezing
10 juni 2025 in café Top
Sidney Breidel van het Cultureel Educatief Centrum Dordrecht hield op uitnodiging van de Ambassade van Vrede een lezing over Keti Koti, de afschaffing van de slavernij in 1863. Of eigenlijk 1873, want ook al was de slavernij tien jaar eerder in naam afgeschaft, de “voormalige” slaven waren nog wel verplicht even door te blijven werken. Dat klinkt een beetje als de positie die de gastarbeiders in Qatar hadden voor de bouw van de voetbalstadia van het WK in 2024.
De gevolgen van de slavernij zijn nog steeds voelbaar, maar volgens Sidney gaat Keti Koti niet om genoegdoening, maar vooral om erkenning. Op maandag 30 juni zal er vanaf vier uur een Keti Koti herdenkingsdienst plaatsvinden in de Museumtuin, in aard gelijkend op vier mei voor witte Nederlanders.
De dag er na wordt in het Weizigt Park het Keti Koti festival gevierd, want dat is voor mensen met voorouders die tot slaaf gemaakt waren Bevrijdingsdag. Iedereen is welkom, want een feest vier je zoveel mogelijk samen.
Ondanks de ongelukkige planning (het Nederlands elftal speelde), waren toch bijna twintig Dordtenaren naar café Top gekomen voor de lezing over Keti Koti.
Week van de Vrijheid 2025
Woensdag 30 april tot en met dinsdag 6 mei 2025
Vredestafels
Afgelopen woensdag 30 april vond de eerste activiteit van de Ambassade van Vrede Dordrecht in het kader van de Week van de Vrijheid plaats: vredestafels. Ongeveer dertig deelnemers met uiteenlopende achtergronden kwamen in bibliotheek AanZet bij elkaar om onder zachte begeleiding in kleine groepen van vijf à zes antwoorden te delen op vragen als: “Wat vind jij belangrijk met betrekking tot vrede? Wat is ‘respect’ voor jou? Hoe kunnen je vrede in je buurt en in de stad brengen? Wat kun jij aan vrede bijdragen? Wat is jouw talent? Wat heb jij nodig om dat voor elkaar te krijgen”
Wat wederom opviel: er waren heel veel mensen met een achtergrond als vluchteling. Zeker de helft van de mensen.
Mijn theorie’tje: juist deze mensen nemen vrede en vrijheid niet meer voor vanzelfsprekend. Deze mensen hebben allemaal huis en haard achter moeten laten, omdat ze in hun thuisland niet meer zichzelf mochten zijn. En mede daarom willen ze ook hier in het veilige, vredige Nederland het belang van die begrippen die we bijna als vanzelfsprekend zijn gaan zien onder de aandacht brengen.
Toch jammer dat er dan niet meer Nederlanders aanwezig zijn bij zo’n bijeenkomst om die waardevolle boodschap te horen.
We eindigden de avond door de samenvattingen van alle tafelgesprekken met elkaar te delen. Ook daarin werd vaak genoemd als belangrijk middel om vrede te stimuleren: ontmoet elkaar. Via Iftar maaltijden, Opzomerfeesten, burendagen, enzovoort. Verzin een reden om samen iets te vieren. Kom uit je huis en ontmoet de ander.
Heel specifiek voor de groep mensen die aanwezig was en zich zorgen maakten om het hartvochtige vluchtelingebeleid: deel vluchtverhalen. Vertel waarom je gevlucht bent.
De vraag is dan alleen nog: waar, wanneer en tegen wie? Want als er zo weinig mensen komen om te luisteren, schiet het natuurlijk nog niet op.
Frieden in Bewegung
Op zondag 4 mei sloot een piepkleine vertegenwoordiging van de Ambassade van Vrede Dordrecht (ik dus) aan bij de internationale vredesmars Frieden in Bewegung, georganiseerd door het Duitse Naturfreunde en de Nederlandse zusterorganisatie Nivon. Die mars zal in zijn geheel tussen zaterdag 3 mei en donderdag 22 mei lopen van Den Haag naar Bremen, maar juist op zondag 4 en maandag 5 mei werd er in Nivon huis De Kleine Rug in Dordrecht overnacht.
Onderweg werden door de groep wandelaars en fietsers van soms wel vijftig mensen talloze markante punten aangedaan, die iets met oorlog en vrede te maken hadden. Bijvoorbeeld het Prinsenhof in Delft, waar Willem van Oranje tijdens de Tachtigjarige Oorlog vermoord werd; het standbeeld van Hugo de Groot die vanwege diens vrijzinnige standpunten gevangen gezet werd; de brandlijn die aangeeft welk deel van Rotterdam bij het bombardement in 1940 vernietigd was; en het beroemde standbeeld De Verwoeste Stad van Zadkine.
Na een tochtje met de waterbus kwam de stoet -inmiddels uitgedund tot zo’n dertig mensen- aan in Dordrecht. Ook Dordrecht heeft natuurlijk wel het één en ander te lijden gehad onder oorlogsgeweld. Bijvoorbeeld de Hoekse en Kabeljauwse Twisten, die er mede aan bijdroegen dat Dordrecht haar dominante positie verloor. Of de binnenlandse strijd om de macht die de Dordtse gebroeders De Witt het leven kostte. De decimatie van de Dordtse Joodse gemeenschap tijdens de Tweede Wereldoorlog.
De Ambassade van Vrede zorgde er voor dat de inmiddels vermoeide wandelaars en fietsers een stevige maaltijd konden genieten in de Remonstrantse kerk. Daarna woonden we met zijn allen een speciale interreligieuze dienst bij in de Kruiskerk met als thema “Wij zijn allen Dordtenaren”. Ook al zal het internationale gezelschap van Frieden in Bewegung lang niet alles mee hebben kunnen krijgen, ze waren flink onder de indruk.
Daarna sloot de groep aan bij de mars naar het Sumatraplein om daar de twee minuten stilte mee te maken. Een vertegenwoordiging van de vredesmars mocht bloemen leggen bij het monument. Van tevoren waren diverse betrokken nog een beetje onzeker over hoe het opgevat zou worden als een overwegend Duitse delegatie zichtbaar aanwezig zou zijn bij de herdenking, maar de reacties warenin de praktijk juist zeer positief. Men vond het van alle kanten ontroerend om zo samen te herdenken.
Presentatie over vrede & democratie
De volgende dag, maandag 5 mei, stond voor Frieden in Bewegung vooral in het teken van het bezoek aan een bevrijdingsfestival. Aangezien de relatie met de oorspronkelijke aanleidingen voor die feesten soms ver te zoeken is, heb ik dat gedeelte van het programma maar even overgeslagen en heb me pas in Tilburg weer aangesloten bij de mars. In het natuurvriendenhuis Morgenrood in Oisterwijk hebben we samen gedineerd.
Aansluitend mocht ik nog eens de presentatie geven die ik al eerder in het kader van de Vredesweek 2024 ontwikkeld had: “Diepe Democratie en vrede?” Samen met de overige gasten in het natuurvriendenhuis die er voor gekozen hadden om aan te schuiven, waren er ruim twintig toehoorders. De reacties waren erg positief en velen waren nog lang niet uitgepraat.
De Democratic Peace Theory is overigens helaas maar matig wetenschappeijk onderzocht. Best vreemd voor iets wat zo belangrijk zou kunnen zijn om te onderzoeken; zeker omdat de spaarzame onderzoeken overwegend positief zijn. Waarbij overigens de kwaliteit van de democratie van groot belang is.
Mijn misschien enigszins cynische verklaring voor de beperkte maatschappelijke interesse: vrede is dan misschien wel heel waardevol; er is maar weinig geld meer te verdienen. Met de wapenhandel (volgens PAX wereldwijd inmiddels al goed voor 2,7 biljoen dollar per jaar – $ 2.700.000.000.000!) des te meer.
Op dinsdagochtend nam ik na een korte wandeling en het gezamenlijk zingen van diverse vredesliederen afscheid van Frieden in Bewegung.
No Other Land in Filmtheater De Witt
Dinsdagavond stond alweer de volgende activiteit van de Ambassade van Vrede op het programma: de vertoning van de Oscarwinnende documentaire No Other Land in Filmtheater De Witt. De zaal was op een haar na uitverkocht.
Met ongeveer een derde van de zaal werd nog een nagesprek gehouden. Alweer werd het belang van met elkaar in contact blijven breed gedeeld.
Vredesweek Dordrecht 2024
Zaterdag 14 tot en met zondag 22 september 2024
Inmiddels een maand geleden vond de Pax Vredesweek plaats. Het was al een paar jaar geleden dat er hier in Dordrecht zo’n Vredesweek gehouden werd, maar onafhankelijk van elkaar hadden twee kerken bedacht dat het met alle ontwikkelingen in de wereld de hoogste tijd was om het weer op te pikken. Er werd wat rondgebeld en geappt en binnen de kortste keren sloten er nog meer aan, waaronder de Remonstrantse kerk.
Al snel werd ook besloten: zo’n Vredesweek zou niet compleet zijn, zonder andere geloofsgemeenschappen dan alleen Christelijke. Toen het contact eenmaal gelegd was, bleek de Ar-rahmaan moskee hartstikke enthousiast over het idee. Wat een geweldige mogelijkheid om de hand uit te steken naar een andere gemeenschap die zo vredig met ons samen leeft, maar waarmee we zo weinig contact hebben!
Natuurlijk stonden vrijwel alle kerkdiensten tijdens de Vredesweek in het teken van vrede, maar ook de rest van de week werd gevuld met een divers programma.
Vredesdialoogtafels inclusief eten
Op maandagavond werd er met zo’n veertig mensen gezamenlijk gegeten in buurthuis De Eendracht. Aan iedere tafel van ongeveer zes mensen zat ook een gespreksleider die mensen uitnodigde te vertellen wat hun bezig hield rondom het thema vrede. Gespreksstof genoeg! Vooral ook omdat er aardig wat mensen waren met een achtergrond als vluchteling, of die kwamen uit landen met een repressieve overheid.
Op dinsdagavond was er een introductietraining verbindend/geweldloos communiceren. Hoewel daar toch heel veel behoefte aan zou moeten zijn in onze polariserende maatschappij, was die avond helaas niet zo druk bezocht.
Kan diepe democratie een bijdrage leveren aan vrede?
Op woensdagavond was de Remonstrantse kerk aan de beurt. De titel die ik aan deze avond gegeven had, was een vraag: “Kan diepe democratie een bijdrage leveren aan vrede?” Pas in de laatste week voor de bijeenkomst wist ik naar aanleiding van onderzoek naar het thema, dat mijn antwoord op die vraag: “Ja, waarschijnlijk wel” zou luiden. Gelukkig maar!
Het eerste deel van de avond bestond uit het bespreken van de zogenaamde Democratic Peace Theory, die een veel betere staat van dienst heeft, dan de gewapende vrede van de Deterrence Theory. Verbinding lijkt op de lange duur veel beter te werken dan het zaaien van angst. Besteed veel aandacht aan militaire macht en vroeger of later zullen staten die gebruiken: “If the only tool you have is a hammer, it is tempting to treat everything as if it were a nail.”
Dat veel staten angst zaaien, konden verschillende mensen uit het publiek in het tweede deel van de avond uit eigen ervaring beamen. Mensen die opgegroeid waren in Turkije vertelden hoe ze van kindsaf aan geleerd was dat Grieken niet te vertrouwen waren. Maar toen ze later in hun leven zelf met die ander in contact kwamen, bleken de overeenkomsten veel groter dan de verschillen.
De ingrijpende verhalen die gedeeld werden, herinnerden ons er allemaal aan hoe waardevol onze vrijheid is en hoe belangrijk het is dat wij in Nederland nog steeds kunnen zeggen wat wij denken. Maar dus ook: hoe belangrijk het is om die verworvenheden met hart en ziel te blijven beschermen.
Community Peacemaker Teams
Op donderdag hield predikant Han Cuperus een lezing over zijn ervaringen met de Community Peacemaker Teams in Palestina/Israël, Iraaks-Koerdistan en Lesbos, waar hij talloze vluchtelingen heeft gesproken over hun ervaringen.
Bonte avond
Op vrijdagavond was er een bonte avond in de Wilhelminakerk, waarin diverse mensen en groepen iets voordroegen. Ook deze avond had weer een sterk multicultureel karakter, waarbij mensen soms in hun moederstaal zongen, zichzelf begeleidend op exotische instrumenten, terwijl een Nederlandse vertaling op de schermen mee te lezen was. Vaak zo teer en zo kwetsbaar. Heel erg ontroerend om te zien.
Walk of Peace
Op zaterdagmiddag vertrok de Walk of Peace met zo’n veertig mensen vanaf de Remonstrantse kerk, waarbij Dalina namens ons als gastvrouw optrad. Tijdens de tocht werden het Leger des Heils en de Ar-rahmaan moskee bezocht, waarbij kunst, muziek en hapjes gedeeld werden. De tocht eindigde in het Merwestein park, waar wederom hapjes en drankjes klaar stonden. Stadsdichteres Swendeline Ersilia droeg een voor de gelegenheid gemaakt gedicht voor.
Een druppel op een gloeiende plaat of een zaadje geplant?
De echte evaluatie met het organiserende team moet nog komen, maar de eerste geluiden zijn erg positief. Ook andere kerken die nu geen tijd vonden, hebben laten weten volgend jaar graag mee te doen.
De mensen in Oekraïne, Gaza, de Westelijke oever van de Jordaan, Israel en Libanon zullen helaas niets gemerkt hebben van de Pax Vredesweek hier in Dordrecht. Wereldwijd wordt jaarlijks bijna tweeëneenhalf biljoen dollar uitgegeven aan de respectievelijke militaire apparaten. Volgens Our World in Data: $ 2.390.000.000.000 in 2023!
Dus wat wij deze week deden en deelden, was een druppeltje op een hele grote gloeiende plaat.
Maar misschien, heel misschien, hebben wij hier een zaadje geplant. Of anders ergens anders in ons land. Of ergens anders in onze wereld. We are not alone.
Staten leren haten, maar de meeste mensen deugen. Dat gold in ieder geval voor de tientallen mensen die ik ontmoet heb tijdens deze Vredesweek. En dat geeft -ondanks alles- hoop.